Na południe od Dumfries, na obrzeżach Szkocji, gdzie rzeka Nith wpływa do zatoki Solway, stoi ruina potężnego niegdyś zamku Caerlaverock… Tak rozpoczynać mogłaby się baśń o średniowiecznych księżniczkach i ich rycerzach. I rzeczywiście – Caerlaverock ma w sobie wiele baśniowego uroku.

Potężne ściany ruiny, dziś jeszcze świadczące o dawnej świetności, otoczone są szeroką fosą. Fosę z zamkiem łączy drewniany most. U jego krańca znajduje się ogromna brama – i tyle już wystarcza, by poczuć się bohaterem opowieści o rycerzach i puścić wodze wyobraźni…

Nim jednak dziarskim krokiem przekroczymy most, warto najpierw przejść się wzdłuż brzegu fosy. Ponieważ południowo-wschodnia wieża zamku i większość jego południowej ściany zostały zniszczone w 1640 roku, dziś oglądać możemy swego rodzaju przekrój. Widok ten robi naprawdę duże wrażenie i pozwala jednocześnie pojąć dobrze plan wnętrza nim jeszcze przekroczymy średniowieczne mury.

W 1220 roku ziemie, na których stoi Caerlaverock zostały nadane Sir Johnowi De Maccuswell. Budowę twierdzy obronnej rozpoczął on 200 metrów na południe od dzisiejszej budowli. Prawdopodobnie było to jednak zbyt blisko zatoki, by utrzymać w zamku suchość i zapewnić wygodę mieszkańców, toteż niespełna 50 lat później bratanek Sir Johna rozpoczął budowę bryły, która stanowiła zaczątek dzisiejszego zamku Caerlaverock.

Prace ukończono przed rokiem 1300 – tuż przed najazdem Edwarda I Angielskiego na ziemie dzisiejszej Szkocji. Twierdza uległa - Edward z pomocą ponad 3000 ludzi (w tym 87 rycerzy) przejął zamek. W oblężeniu wykorzystano maszyny oblężnicze zdobyte w trakcie wcześniejszych walk na pograniczu angielsko-szkockim.

Szkoci odzyskali zamek dopiero w 1356 roku. Większość dzisiejszych pozostałości Caerlaverock to efekt odbudowy prowadzonej przez nich w XIV i XV wieku. Z tego okresu pochodzą m.in. zachodnia i poważnie dziś zniszczona południowa ściana oraz brama wjazdowa.

Zamek był jeszcze kilkukrotnie atakowany przez Anglików w XVI wieku. Kres walkom przynieść miała dopiero unia z 1603. W 1634 Robert Maxwell - pierwszy hrabia Nithsdale – rozpoczął prace nad przekształcaniem zamku w bardziej rodzinną budowlę – odpowiedniejszą dla czasów pokoju. Z tego okresu pochodzą m.in. bardziej ornamentalne elementy architektoniczne.

Sielanka nie trwała jednak długo – niedawne wojny polityczne zastąpione zostały religijnymi. W 1640 roku zamek oddany został na potrzeby króla Karola I odpierającego atak sprzymierzonych. Po 13 tygodniach walk Caerlaverock poddał się. Nigdy nie został odbudowany i do dziś pozostaje jednym z wielu dowodów burzliwej historii Szkocji.

W pobliżu zamku – przy końcu ścieżki leśnej prowadzącej na południe - odnaleźć można fundamenty położone przez wspomnianego Sir Johna De Maccuswell, którym nigdy nie było dane nosić ścian. Nieopodal znajdują się także zrekonstruowane średniowieczne maszyny oblężnicze. Nie zapomniano także o dzieciach, projektując dla nich zamkopodobny plac zabaw. Tuż obok znajduje się ponadto visitor centre, sklep, kawiarenka i wystawa ilustrująca historię zamku.